Emergentie


Emergentie is een discours in de filosofie waarin gesteld wordt dat een eigenschap van een samengesteld geheel - als geheel -  niet afgeleid kan worden van de eigenschappen van de samenstellende delen.  Ofwel, het geheel is meer dan de som van de delen.

Emergentie is compatibel met fysicalisme, maar daar niet uit af te leiden. Emergente gehelen zijn uiteindelijk samengesteld uit fysische onderdelen. Maar emergente eigenschappen zijn niet af te leiden uit fysische eigenschappen.

Emergentie was het onderwerp van mijn afstudeerscriptie filosofie. Hoe kom je bij zo'n onderwerp?  Dat was uit mijn verbazing in de bedrijfskunde, waar tal van theorieën gebruikt worden om op bedrijfsprocessen te interveniëren, maar waarvan de uitkomst steevast verrassingen en onverwachte en onvoorziene resultaten geeft.  

Bedrijfskundige interventies proberen vanuit rationele deeltheorieën veranderingen in het gedrag van een organisatie teweeg te brengen. Emergentie zegt dat een organisatie een complex geheel is, waarvan het gedrag niet is af te leiden van eigenschappen van samenstellende deelsystemen. Organisaties zijn dan eerder een organisme dat zich ontwikkelt dan een technologisch ontwerp.

In de afstudeerscriptie onderzoek ik de compatibiliteit tussen de emergente eigenschap en de eigenschappen van de samenstellende delen. Het betoog is dat je wel een theoretische relatie kunt leggen tussen een emergente eigenschap en eigenschappen van samenstellende delen, maar dat je dan altijd een aanvullend concept nodig hebt op het niveau van het emergente geheel, aanvullend op de theoretische beschrijving van de delen.
 
Momenteel hanteer ik een meer epistemologische kijk op emergentie: Vanuit een probleembeleving ontwikkel je een theorie over gedrag van een emergent geheel. De theorieën over verschillende soorten emergente gehelen zijn normaliter in hun concepten niet compatibel. Maar soms kun je theorieën aan elkaar relateren door de introductie van aanvullende concepten betreffende de interacties van de delen.  

 

Afstudeerscriptie Wijsbegeerte Universiteit Utrecht, 20 april 2001, Gerrit van Dalfsen

Hoe is leven en geest te relateren aan materie? Dat is de vraag die voorligt, sinds de laatste 150 jaar het een geaccepteerd standpunt is dat geest en levenskracht geen aparte substanties zijn naast de materiële, en dat het niet aangaat om voor het verklaren van leven en geest terug te vallen op het veronderstellen van een godheid. Dit standpunt wordt materialisme genoemd, met als centrale these dat leven en geest voortkomen uit materie. Met dat standpunt ligt evenwel levensgroot de vraag op tafel hoe dan leven en geest gerelateerd zijn aan materie.

Ten aanzien van deze vraag zijn er twee standpunten te onderkennen: Het ene standpunt is het Fysicalisme. Dit stelt dat processen van leven en geest uiteindelijk als fysische processen zijn te verklaren. Het andere standpunt is het Emergentisme. Dat stelt dat leven en geest weliswaar voortkomen uit fysische, maar niet te reduceren zijn tot fysische processen.

Over Gandalf Productions

Gandalf Productions is een containeraanduiding voor activiteiten en voortbrengselen (producties) van Gandalf. 

Gandalf maakt graag mooie dingen. Daarbij de eisen volgend van de Romeinse ingenieur Vitruvius:

Utilitas: het moet bruikbaar zijn;
Firmitas: het moet constructief in orde zijn;
Venustas: het moet mooi zijn.

Gandalf is een soort van anagram van Gerrit van Dalfsen.

Contact

Locaties:  Rotterdam en Kootwijk

Kvk: 24409714
Btw: NL001291509B02
Iban: NL52RABO0148385354

Contactformulier

 

© 2020 Gandalf Productions. All Rights Reserved.

Please publish modules in offcanvas position.